در محضر ائمه بقيع
سخنان امام حسن مجتبي (ع)
1- فاصله ميان حق و باطل چهار انگشت است؛ آنچه را كه با چشمت مي‌بيني، {معمولاً} درست است و آنچه را از ديگران مي‌شنوي؛ بسياري نادرست است.
2- كسي به انسان نزديك است كه با محبت باشد؛ گرچه از نظر خويشاوندي دور باشد؛ و كسي از انسان دور است كه بي‌محنت باشد؛ و كسي از انسان دور است كه بي‌محبت باشد. گرچه از بستگان باشد. هيچ چيز به اندازه دست به بدن نزديك نيست؛ اما {همين} دست، شل مي‌شود؛ در نتيجه قطع {و دور انداخته} مي‌شود! …..
سخنان امام حسن مجتبي (ع)
1- فاصله ميان حق و باطل چهار انگشت است؛ آنچه را كه با چشمت مي‌بيني، {معمولاً} درست است و آنچه را از ديگران مي‌شنوي؛ بسياري نادرست است.
2- كسي به انسان نزديك است كه با محبت باشد؛ گرچه از نظر خويشاوندي دور باشد؛ و كسي از انسان دور است كه بي‌محنت باشد؛ و كسي از انسان دور است كه بي‌محبت باشد. گرچه از بستگان باشد. هيچ چيز به اندازه دست به بدن نزديك نيست؛ اما {همين} دست، شل مي‌شود؛ در نتيجه قطع {و دور انداخته} مي‌شود! …..
3- ايشان درباره دوست شايست‌اي كه داشت مي فرمود:
• دنيا در چشمش كوچك بود.
• ناداني‌اش بر او مسلط نبود؛
• بيشتر اوقات ساكت بود؛ ام اين سكوتش به خاطر لكنت زبان با بي‌سوادي‌اش نبود؛ زيرا وقتي سخن مي‌گفت، بسيار سخنور بود.
• سخنان حضرت علي بن الحسن (ع) (آذين نيايشگران)
• چه كساني بيشترين حق را بر ما دارند؟
واجب‌تر از همه بر توپچي، حق مادر، سپس پدر، بعد فرزندان، آنگاه برادرانت و بعد به ترتيب نزديكي خويشاوندانت است.
• كار زبان
حق زبان آن است كه او را دشنام ارجمندتر بداني و به سخن نيكو عادتش دهي؛ تربيتش كني و جز هنگام نياز و سود اين جهان و آن جهان، از آن بهره نگيري؛
آن را از پرگويي و ياوه‌سرايي كه از زبانش ايمني نيست و بهره‌اش اندك است- معاف داري؛ زبان، گواه خرد و دليل آن شمره مي‌شود.
• كار كوش
حق گوش، پاكيزه نگه داشتن آن {از آلودگي سخنان بيهوده و گناه آلود} است… زيار گوش، دروازه سخن به دل است و هر نوع معناي خوب يا بد را به دل مي‌رساند.
• كار چشم
و اما حق چشم توپچي آن است كه آن را از هر چه روا نيست فرو بندي و {با نگاه به حرام‌ها} بي‌ارزشش نسازي؛
مگر آن را عبر نگاهي قرار دهاي كه با آن {به ژرفاي حقيقت‌ها} بينا شوي و دانشي فراچنگ آوري؛ همانا چشم، دروازه اندرزپذيري است.
• حق شكم
حق شكم‌ات اين است كه آن را جايگاه حرام قرار ندهي؛ نه اندك و نه بسيار؛ و از حلال هم به اندازه‌ش بدهي و او را از مرز تقويت و نيرومندي، به حد شكمخوارگي و ناجوانمردي نرساني.
• حق صدقه
و اما حق صدقه آن است كه بداني كه اين صدقه پس‌انداز توست نزد پروردگارت؛ صدقه خود را بر كسي منت منه، زيرا كه آن به سود توست؛ و اگر بدان منت نهي، در امان نيستي كه به روز همان كسي دچار شوي كه به او منت نهادي.
• حق برادر
اما حق برادرت، بدان كه او دست توست كه {براي انجام كارهايت} آن را مي‌گشايي؛ و پشت {و پناه} توست كه به او پناه مي‌بري؛ و غزت توس كه بدان تكيه مي كني؛ و پيروي توست كه با ياري او {به دشمنانت} يورش مي‌بري؛
او را به عنوان سلاحي بر نافرماني خدا و ابزار ستم به حق پروردگار به كار نگيري، يارش باش و در برابر دشمنش كمك كار؛
ميان و شياطينش {و دوستان بدكارش} مانع افكن؛ حق اندرزش را به جاي آور؛ به خاطر خرسندي خداوند { و نه چشمداشت } به او رو كن؛ اگر از آفريدگار فرمان بردف به خوبي از او پذيرا باش؛ در غير اين صورت خداوند توپچي {از او} برتر بدان و آفريدگار از برادرت نزد ارجمندتر باشد.
• حق نيكوكار
. اما حق نيكوكار بر تو، آن است كه از او سپاسگزار باشي و نيكي‌اش را {به اين و آن} بگويي؛ سخن نيك درباره او بپراكني و ميان خود و خداي {سبحان} برايش دعاي مناسب كني، هر گاه اين كارها را انجام دادي سپاسگزار او در نهان و آشكار هستي. آنگاه، اگر مي‌تواني جبران كني، كار {نيك} او را، پاداشش داده‌اي، وگرنه، مصمم باش آن را جبران كني.
سخنان امام باقر (ع)
قضاوت مردم
اي جابر!… بدان دوست ما نيستي مگر آنكه {سخصيتت چنان باشد كه} اگر همه شهروندانت بر ضد تو گرد هم آيند بگويند: «تو مرد بدي هستي» اندوهگين نشوي { زيرا واقعيت اين نيست}؛
و اگر {براي خوشامد تو} گفتند : « انسان شايسته‌اي» از سخنان {دروغين}شان شادمان نشوي؛ اما {انديشه‌ها و رفتار} خود را بر قرآن عرضه كن {و آن را معيار شايستگي يا عدم شايستگي خويش به شمار آور.}
جوانمردي چيست؟
جوانمردي آن است كه: طمع نكني كه خوار شود؛ خواهش نكني كه تحقير شوي، بخل نورزي كه دشنام شنوي و ناداني نكني كه محكوم شوي.
هزينه‌هاي بي‌پاداش
هيچ بنده‌اي نيشت كه دريغ ورزد از خرج كردن در راه خدا، جز آنكه گرفتار شود به هزينه كردن چند برابر آن مقدار در زمينه‌اي كه خشم خداست.
جايگاه دانشمندان
دانشمندي كه از دانشش بهره گيرند، بهتر از هفتاد هزار نيايشگر است.
به دوران رسيدگان
كسي كه نيازمند انسان نوكيسه شد، همانند فردي است كه نيازمند درهمي است كه در دهان افعي است؛ هم بدان محتاجي و هم خطر تو را تهديد مي‌كند.
فروتني چيست؟
فرتني آن است كه {آدمي} به نشستن در جايي كه {در ظاهر} فرو دست‌تر از موقعيت {اجتماعي} اوست خرسند باشد؛ و اينكه به هر كس برخوردي سلامش كني و بگو مگوهاي بيهوده را رها كني گرچه تو درست مي‌گويي.
ويژگي‌هاي دين باور
مومن، برادر مون است: نه دشمنامش دهد؛ نه {سودي و خيري} از او دريغ كند و نه به او {بي‌دليل} بدگمان باشد.
دين و دنيا
براستي كه اين دنيا را نيك و بد به دست آورند؛ اما اين دين {كامل و خوشبختي آفرين اسلام} را، خداوند جز به انسان‌هاي ويژه {كه با گفتار و رفتار نيكشان شايستگي خود را ثابت كرده‌اند} ندهد.
نشانه‌هاي شيعه
همانا شيعه علي (ع) آنهايي هستند كه در راه دوستي ما {نه با داهدائي ناروا} به يكديگر مي‌بخشند، به خاطر دوستي ما، همديگر را دوست دارند، براي زنده كردن فرمان ما {و طرح مباحث ديني} به ديدن يكديگر مي‌روند؛ هر گاه خشمگين شوند، اسراف نورزند؛ {با رفتار مثبت خويش} بركت {براي} همسايه‌اند و آشتي‌جو با همنشينان خود.
خواري خواهش
اگر خواهشگر مي‌دانست، آنچه از خواري و ذلت در خواهش كردن چيست، كسي از كسي جز در صورت ضرورت خواهش نمي‌كرد.
خدمات اجتماعي
اگر كسي همچنين از وي خواهش شده از ناكامي از ثواب در پاسخ منفي دادن آگاه بود، كسي از كسي انجام خواسته‌اش را دريغ نمي‌كرد.
سخنان حضرت امام جعفر صادق (ع)
اي پسر «جندب» اگر شيعيان ما {پيرواني }راستين بودند، فرشتگان با آنان دست مي‌دادند و ابرهاي باران‌زا بر سرشان سايه مي‌افكندند و {چهره‌هاشان از نور ايمان} در روز مي‌درخشيد، و چنان حاصلخيزي و بركت رونق مي‌گرفت كه آنها از فراز سر و زير پاي خود روزي بر مي‌گرفتند و به خاطر دل‌ها و زبان‌هاي پاكشان هر چه از خدا مي‌خواستند، به آنان مي‌داد!
آتش حسد
كسي كه بر مومني حسد برد، ايمان در دلش آب شود، و از بين رود بسان حل شدن نمك در آب.
خدمات اجتماعي
آن كه در راه برطرف كردن نياز دوستش گام بردارد، همانند كسي است كه ميان صفا و مروه سعي مي‌كند؛ و كسي كه موفق به اين كار مهم شود و نياز دوستش را برآورده سازد، بسان كسي است كه در راه خدا در روز جنگ «بدر« و «احد» در خون خود غلطيده است؛
و پروردگار، هيچ مردمي را عذاب نكرد، جز آنكه آنان به حقوق دوستان بينوايشان بي‌اعتنايي كردند.
بيم و اميد
به خدا تا به آن اندازه اميدوار باش كه به سركشي از او دليرت نكند و تا آنجا بيم‌دار كه از رحمتش نوميدت نكند.
انواع مردم
مردم دو دسته‌اند: گرفتار و آسوده. با گرفتار مهربان باش و خداي را بر تندرستي ستايش كنيد.
بخشش در راه خدا
در چشم مردم صدقه مده به قصد اينكه تو را خوب شمارند؛ زيرا اگر چنين كني، مزدت همان است كه گرفتي؛ اما چنان باش كه اگر با دست راستت مي‌بخشي دست چپت نفهمد.
حسادت
به خداوند سوگند، اگر يكي از شماها كره زمين را انباشته از طلا كند و در راه خدا، سپس بر مومني حسادت ورزد، او را با آن طلا در آتش دوزخ داغ كنند.
تداوم دوستي
اگر مي‌خواهي دوستت با تو همدل باشد، نه با او شوخي كن و نه بگو مگوي بيهوده؛ نه خود را بر او برتري بده و نه ستيزه‌جو باش؛ دوستت را تر رازت آگاه مكن، مگر رازي كه اگر دشمنت هم از آن آگاه شود، زياني به تو نمي‌رسد، زيرا چه بسا دوستت روزي دشمنت شود.
مقام بينوايان
بر شما باد كه مسلمانان بينوا را دوست بداريد، زيار هر كس كه آنان را كوچك شمار و بر آن فخر فروشد، از دين خدا لغزيده و خداوند خواركننده و دشمن اوست.
شخصيت
هر كسي از سه چيز دوري ورزيد، به سه چيز رسيد:
كسي كه از گفتار و رفتار بد بيزار است، به آبرو و احترام رسد، كسي كه از گردنفرازي بيزار است، به بزرگي رسد؛ و كسي كه از چشم تنگي بيزار است آبرو و بزرگواري رسد.
عوامل تحقير
سه چيز است كه آدمي را تحقير مي‌سازد، حسادت، سخن‌چيني، و سبكسري.
نشانه‌هاي نادان
ناداني در سه چيز است: تعويض پي در پي و بي‌دليل دوست؛ دوري گزيدن بي‌دليل از دوستان و ديگران و كنجكاوي جستجو در چيزهاي بي‌فايده.
موانع رسيدن به اهداف بلند
سه چيز آدمي را از رسيدن به اهداف عالي باز مي‌دارد. تلاش اندك، كم‌چاره‌جويي و نيافتن راه‌حل‌هاي متفاوت و سستي انديشه و احساساتي بودن.
عوامل آرامش
آرامش در سه چيز است: همسر همدل، فرزند نيكو رفتار و دوست يكرنگ.
عوامل شكست و ناكامي
سه چيز عامل ناكامي‌اند: پاي‌فشاري در خواهش، بدگويي ديگران و مسخره كردن مردم.
نيازهاي اساسي شهروندان
مردم هر سرزميني از سه چيز بي‌نياز نيستند؛ چيزهايي كه براي ساماندهي اين جهان و آن جهانشان به آنها پناه مي‌برند، و اگر نياز ندارند، نابخردند: دين‌شناس دانشمند پارسا، فرمانرواي نيكوكاري كه از او فرمان برند و پزشك كاردان قابل اعتماد.
در گستره عصمت و امامت
تفاوت پيامبر با امام
تفاوت پيامبر با امام در چه مواردي است؟
«شان نبي» آناست كه راه ژرا بر مردم آشكار كند؛ اما بر امام است كه مردم را به پيمودن راه وادارد. بر اين اساس مقام امامت از نبوت بالاتر است و به همين دليل، ابراهيم، خليل، مدت‌ها پس از آن كه به پيامبري رسيد و پس از پيروزي در امتحان‌هاي متعدد، به مقام امامت نايل آمد.
بايد توجه داشت كه برتر بودن مقام امامت از مقام نبوت، به معناي آن نيست كه شخص، «امام» از شخص «نبي» برتر و بالاتر است، زيرا بسياري از پيامبران –از جمله پيامبر اسلام – علاوه بر مقام نبوت داراي مقاما امامت نيز بوده‌اند.
امام كسي است كه از وجودي برتر، در عصر خود برخوردار بوده، در نقطه اوج و قله‌ي هرم هستي قرار دارد. به همين جهت باطن امام، همانند باطن پيامبر، با نور ولايت حق روشن بوده، با عالم حقايق باطن امام، همانند پيامبر واسطه فيض ميان خلق و حق، عامل ارتباط خلق با حق و حافظ حرم وحي و شريعت است. امام پيامبر نيست. يعني، مقام و شان ومسئوليت نبوت و رسالت را به او نداده‌اند و به آن صورت كه بر پيامبران وحي مي‌شده است؛ با آنان آموزه‌هاي غيب ابلاغ نشده است. بر اساس روايات، امامان دست‌اموز «الهام غيبي»اند. آنان صداي غيب را مي‌شنوند، اما فرشته را نمي‌بينند، نه اين كه صدا را بشنود.
ويژگي‌هاي شناخت امام
با توجه به حديث معروف كه «هر كس امام زمان خود را نشناسد، چنانچه بميرد به مرگ جاهليت مرده است» چه ويژگي‌هايي دارد و چگونه حاصل مي‌شود تا مشمول اين حديث نباشيم؟
از آنجا كه رهبري مصون از خطا و لغزش منحصر به امام است: از اين رو پيروي كردن از مدعيان رهبريت در برابر رهبريت معصوم، بر خلاف عقل و منطق است؛ زيرا با وجود رهبر معصوم، از رهبران غير معصوم به هيچ وجه قابل توجيه نيست. تلاش براي شناختن و يافتن امام معصوم واجب و لازم است؛ چنان كه در رسول اكرم صلي الله عليه و آله فرمود: «من مات و هو لا يعرف امامه، مات ميته جاهليه» ويژگي‌هاي اين شناخت آن است كه: اولاًف از منابع معتبر و موثق و مستند اخذ شود. ثانياً، گستره‌اش شامل آموزه‌هاي اعتقادي، و اخلاقي و عبادي گردد. ثالثاً، از آنجا كه امام نيز ناظر باشد. اما اين شناخت از سه راه – كه مكمل يكديگر مي‌باشند – حاصل مي‌شود: مطالعه تاريخ زندگاني آنان، مطالعه‌ي سرگذشت و سيره آنان، خصوصاً در باب فضايل، مناقب و خصوصيات آنان- از قبيل: شجاعت مردانگي، ايثار، تواضع، صبر، فرزانگي و … انسان را متوجه مقام والاي آن بزرگواران مي‌كند و جذبه و كشش خاصي نسبت به آن فرزانگان در روح انسان، حاكم مي‌شود.
اشتباه و گناه در قلمرو عصمت
آيا پيامبران اشتباه مي‌كنند؟
اولاً مفهوم سهو، خطا و نسيان با «گناه» متفاوت است؛ زيرا، اولاً گناه با علم و اراده صورت مي‌گيرد؛ ولي سهو، خطا و نسيان چنين نيست. ثانياً گناه همواره مخالفت با اوامر الهي است، ولي سهو و خطا و نسيان، امكان دارد گاهي با امر خداوند مخالف باشد. (مثالاً سهو در به جا آوردن يكي از اجزا و اركان عمل عبادي) و گاه هيچ ارتباطي با اوامر خداوند ندارد (مثلاً خطا در يك عمل مباح فردي يا اجتماعي) ثالثاً بر اساس دلايل متقن، پيامبران هم از گناه مبرا هستند و هم از سهوف خطا و نسيان؛ آنان و حتي ائمه (عليهم السلام) از دو علم برخوردارند:
1- علم لدني (غير عادي) كه از خداوند متعال سرچشمه مي‌گيرد به واسطه آن بر تمامي حقايق عالم اشراف و آگاهي دارند.
2- علوم عادي كه همچون ساير افراد از طريق معمولي به دست مي‌آورند. بدون شك هيچ‌گونه سهو، خطا و اشتباه واقعي را نمي‌توان به معصومين (عليهم السلام)نسبت داد. چون جهل و غفلت- كه منشا سهو و نسيان است- در آنان راه ندارد. علاوه بر آنكه آيات و روايات، سهو، خطا و اشتباه را از معصومان نفي مي‌كند.
به عنوان نمونه امام هادي (عليهم السلام) در مقام درود و تحيت بر پيامبر صلي‌الله عليه و آله مي‌گويد:
«اللهم اجعل افضل صلواتك علي سيدنا محمد عبدك و رسولك …. المعصوم من كل خطا و زلل، المنزه من كل دنس و خطلغ بارالها! برترين درودهايت را بر سرور ما محمد، بنده و فرستاده‌ات، نثار فرما… آنكه از هر خطا و لغزشي معصوم و از هر گونه آلودگي و ياوه‌گويي پيراسته بود»
گستره عصمت
طبق عقايد اسلامي؛ آيا كسي مي‌تواند به مقام ائمه (عليهم السلام) يا فوق آنان برسد؟
از آن جا كه منشا عصمت «اراده و اختيار» آدمي است هر انسان صاحب اراده‌اي، مي‌تواند با رياضت شرعي و تهذيب نفس، به مقام عصمت دست يابد. عصمت منحصر به پيغمبران و امامان معصوم (عليهم السلام) نيست.
چنانكه حضرت مريم (عليها السلام)، حضرت فاطمه (عليها السلام) و مخلصين ديگر كه نه نبي بودند و نه امام به مقام شامخ عصمت دست يافته‌اند. اما مقصود از عصمت از گناهان آن هم پس از سنين متعارف بلوغ و تكليف نيست بلكه عصمت از سهو و خطا و از زمان طفوليت را نيز در برمي‌گيرد. روشن است كه چنين عصمتي در امت اسلام، منحصر در چهارده معصوم (عليهم السلام) است.
با «تهذيب نفس» مي‌توان در آينده مصوم ماند و نيز ممكن است گذشته را با كفارات و … جبران كرد؛ اما نمي‌توان آن را به گونه‌اي ترميم نمود كه نسبت به گذشته، عصمت تحصيل شود. چون نمي‌توان واضع شده را تغيير داد. بلي اگر انسان بتواند قبل از بلوغ نيز معصوم باشد- عصمتش فراگير خواهد بود. اگر افرادي در مقام وقوع نيز به چنين مقام ويژه‌اي نايل آيند: بر اساس روايات و ادعيه، باز با هدايت و ياري پيامبران و ائمه (عليهم السلام) به اين مرتبه نايل مي‌شوند: «بكم فتح الله و بكم يختم» از آن جا كه آنان منشا خير و سبب وصول آدمي به مراتب بالا و مقامات انساني‌اند، باز در اين جهت بر تمامي انسان‌هاي برتر، مقدم‌اند.
زآن كه منبع او بده‌ست اين راي را
سر امام آيد هميشه پاي را
اي مقلد تو مجو پيشي بر آن
كاو بود منبع ز نور آسمان
عصمت معصومان در ظفوليت
آيا پيامبران در دوره‌ي كودكي نيز از عصمت برخوردارند؟ چرا؟
عصمت پيامبران و ائمه (عليهم السلام)- در يك كلام معصومان (عليهم السلام)- از ابتداي تولد و حتي در رحم مادر است. خداوند متعال از آن جا كه مي‌دانست عده‌اي از بندگانش به اختيار خويش – هر چند با استعدادي در سطح ساير افراد- بيش از ديگران و در بالاترين حد ممكن از استعداد خود بهره‌برداري مي‌كنند؛ تفضلاً اين پاداش موهبت ويژه را به آنان عطا فرمود و آنان را از علم و اراده‌اي برخوردار ساخت كه به واسطه آن به «مصونيت كامل و مطلق» برسند. بايد توجه داشت كه اعظاي اين موهبت، معلول شايستگي‌هاي آنان است؛ نه محصول استعداد جبري ايشان. چنان كه در دعاي ندبه مي‌خوانيم: «اللهم لك الحمد علي ما جري و…لنفسك و دينك … بعد آن شرطت عليهم الزهد في درجات هذه الدنيا الدنيه و زخرفها و زبرجها فشرطوا لك و علمن منهم اروفاء به فقلبتهم و قدمت لهم الذكر العلي و الثناء الجلي و اهبطت عليهم ملائكتك و كرمتخم و رفدتهم بعلمك و جعلتهم الذريعه اليك…؛ خدايا براي توست حمد تو… تو با آنان شرط نمودي كه نسبت به زينت‌ها و منزلت‌هاي دنيوي بي‌اعتنا باشند و {جز به مقام قرب تو نينديشند} و آنها نيز اين شرط را عمل خواهند كرد، آنان ا پذيرفتي و مقرب خويش ساختي و به جهت همين شايستگي … فرشتگان را بر آنان نازل فرمودي و با وحي خود ايشان را گرامي داشتي و از خوان علم بي‌كران خويش بهره‌ها دادي»
با توجه به تحليل «اصل عصمت» مي‌توان دليل و چرايي عصمت در دوران كودكي معصومان را به دو وجه تقرير كرد:
عصمت پاداشي : عصمت در طفوليت، به عنوان پاداشي براي عصمت اختياري در بزرگسالي است؛ يعني، وقتي خداوند متعال مي‌داند كه فردي در آينده زندگي خود، چه مسيري را انتخاب مي‌كند، به ميزان حسن انتخاب او و تلاش مداوم آينده‌اش، وي را از نخستين روز زندگي، مورد لطف و عنايت قرار مي‌دهد و از لغزش‌ها مصون مي‌دارد.
زمان تكليف معصومان (عليهم‌السلام): ملاك عصمت «علم و اراده» است و نيز عصمت، متفرع بر شانيت و لياقت تكليف و مسئوليت‌پذيري است و اين هر دو در طفوليت وجود ندارد. اما اين مسئله عموميت ندارد؛ چرا كه علم و اراده هم در زمان طفوليت هست و هم در زمان بزرگسالي؛ هر چند از لحاظ شدت و ضعف متفاوت باشند. همچنين زمان تكليف و مسئوليت‌پذيري، نسبت به انسان‌هاي مختلف متفاوت است؛ چنانكه عيسي عليه السلام در زمان نوزادي مي‌فرمايد: (قال اني عبدالله اتاني الكتاب و جعلني نبيا) «كودك (حضرت عيسي) گفت: منم بنده خدا، به من كتاب داده و مرا پيامبر قرار داده است»
• دنيا در چشمش كوچك بود.
• ناداني‌اش بر او مسلط نبود؛
• بيشتر اوقات ساكت بود؛ ام اين سكوتش به خاطر لكنت زبان با بي‌سوادي‌اش نبود؛ زيرا وقتي سخن مي‌گفت، بسيار سخنور بود.
• سخنان حضرت علي بن الحسن (ع) (آذين نيايشگران)
• چه كساني بيشترين حق را بر ما دارند؟
واجب‌تر از همه بر توپچي، حق مادر، سپس پدر، بعد فرزندان، آنگاه برادرانت و بعد به ترتيب نزديكي خويشاوندانت است.
• كار زبان
حق زبان آن است كه او را دشنام ارجمندتر بداني و به سخن نيكو عادتش دهي؛ تربيتش كني و جز هنگام نياز و سود اين جهان و آن جهان، از آن بهره نگيري؛
آن را از پرگويي و ياوه‌سرايي كه از زبانش ايمني نيست و بهره‌اش اندك است- معاف داري؛ زبان، گواه خرد و دليل آن شمره مي‌شود.
• كار كوش
حق گوش، پاكيزه نگه داشتن آن {از آلودگي سخنان بيهوده و گناه آلود} است… زيار گوش، دروازه سخن به دل است و هر نوع معناي خوب يا بد را به دل مي‌رساند.
• كار چشم
و اما حق چشم توپچي آن است كه آن را از هر چه روا نيست فرو بندي و {با نگاه به حرام‌ها} بي‌ارزشش نسازي؛
مگر آن را عبر نگاهي قرار دهاي كه با آن {به ژرفاي حقيقت‌ها} بينا شوي و دانشي فراچنگ آوري؛ همانا چشم، دروازه اندرزپذيري است.
• حق شكم
حق شكم‌ات اين است كه آن را جايگاه حرام قرار ندهي؛ نه اندك و نه بسيار؛ و از حلال هم به اندازه‌ش بدهي و او را از مرز تقويت و نيرومندي، به حد شكمخوارگي و ناجوانمردي نرساني.
• حق صدقه
و اما حق صدقه آن است كه بداني كه اين صدقه پس‌انداز توست نزد پروردگارت؛ صدقه خود را بر كسي منت منه، زيرا كه آن به سود توست؛ و اگر بدان منت نهي، در امان نيستي كه به روز همان كسي دچار شوي كه به او منت نهادي.
• حق برادر
اما حق برادرت، بدان كه او دست توست كه {براي انجام كارهايت} آن را مي‌گشايي؛ و پشت {و پناه} توست كه به او پناه مي‌بري؛ و غزت توس كه بدان تكيه مي كني؛ و پيروي توست كه با ياري او {به دشمنانت} يورش مي‌بري؛
او را به عنوان سلاحي بر نافرماني خدا و ابزار ستم به حق پروردگار به كار نگيري، يارش باش و در برابر دشمنش كمك كار؛
ميان و شياطينش {و دوستان بدكارش} مانع افكن؛ حق اندرزش را به جاي آور؛ به خاطر خرسندي خداوند { و نه چشمداشت } به او رو كن؛ اگر از آفريدگار فرمان بردف به خوبي از او پذيرا باش؛ در غير اين صورت خداوند توپچي {از او} برتر بدان و آفريدگار از برادرت نزد ارجمندتر باشد.
• حق نيكوكار
. اما حق نيكوكار بر تو، آن است كه از او سپاسگزار باشي و نيكي‌اش را {به اين و آن} بگويي؛ سخن نيك درباره او بپراكني و ميان خود و خداي {سبحان} برايش دعاي مناسب كني، هر گاه اين كارها را انجام دادي سپاسگزار او در نهان و آشكار هستي. آنگاه، اگر مي‌تواني جبران كني، كار {نيك} او را، پاداشش داده‌اي، وگرنه، مصمم باش آن را جبران كني.
سخنان امام باقر (ع)
قضاوت مردم
اي جابر!… بدان دوست ما نيستي مگر آنكه {سخصيتت چنان باشد كه} اگر همه شهروندانت بر ضد تو گرد هم آيند بگويند: «تو مرد بدي هستي» اندوهگين نشوي { زيرا واقعيت اين نيست}؛
و اگر {براي خوشامد تو} گفتند : « انسان شايسته‌اي» از سخنان {دروغين}شان شادمان نشوي؛ اما {انديشه‌ها و رفتار} خود را بر قرآن عرضه كن {و آن را معيار شايستگي يا عدم شايستگي خويش به شمار آور.}
جوانمردي چيست؟
جوانمردي آن است كه: طمع نكني كه خوار شود؛ خواهش نكني كه تحقير شوي، بخل نورزي كه دشنام شنوي و ناداني نكني كه محكوم شوي.
هزينه‌هاي بي‌پاداش
هيچ بنده‌اي نيشت كه دريغ ورزد از خرج كردن در راه خدا، جز آنكه گرفتار شود به هزينه كردن چند برابر آن مقدار در زمينه‌اي كه خشم خداست.
جايگاه دانشمندان
دانشمندي كه از دانشش بهره گيرند، بهتر از هفتاد هزار نيايشگر است.
به دوران رسيدگان
كسي كه نيازمند انسان نوكيسه شد، همانند فردي است كه نيازمند درهمي است كه در دهان افعي است؛ هم بدان محتاجي و هم خطر تو را تهديد مي‌كند.
فروتني چيست؟
فرتني آن است كه {آدمي} به نشستن در جايي كه {در ظاهر} فرو دست‌تر از موقعيت {اجتماعي} اوست خرسند باشد؛ و اينكه به هر كس برخوردي سلامش كني و بگو مگوهاي بيهوده را رها كني گرچه تو درست مي‌گويي.
ويژگي‌هاي دين باور
مومن، برادر مون است: نه دشمنامش دهد؛ نه {سودي و خيري} از او دريغ كند و نه به او {بي‌دليل} بدگمان باشد.
دين و دنيا
براستي كه اين دنيا را نيك و بد به دست آورند؛ اما اين دين {كامل و خوشبختي آفرين اسلام} را، خداوند جز به انسان‌هاي ويژه {كه با گفتار و رفتار نيكشان شايستگي خود را ثابت كرده‌اند} ندهد.
نشانه‌هاي شيعه
همانا شيعه علي (ع) آنهايي هستند كه در راه دوستي ما {نه با داهدائي ناروا} به يكديگر مي‌بخشند، به خاطر دوستي ما، همديگر را دوست دارند، براي زنده كردن فرمان ما {و طرح مباحث ديني} به ديدن يكديگر مي‌روند؛ هر گاه خشمگين شوند، اسراف نورزند؛ {با رفتار مثبت خويش} بركت {براي} همسايه‌اند و آشتي‌جو با همنشينان خود.
خواري خواهش
اگر خواهشگر مي‌دانست، آنچه از خواري و ذلت در خواهش كردن چيست، كسي از كسي جز در صورت ضرورت خواهش نمي‌كرد.
خدمات اجتماعي
اگر كسي همچنين از وي خواهش شده از ناكامي از ثواب در پاسخ منفي دادن آگاه بود، كسي از كسي انجام خواسته‌اش را دريغ نمي‌كرد.
سخنان حضرت امام جعفر صادق (ع)
اي پسر «جندب» اگر شيعيان ما {پيرواني }راستين بودند، فرشتگان با آنان دست مي‌دادند و ابرهاي باران‌زا بر سرشان سايه مي‌افكندند و {چهره‌هاشان از نور ايمان} در روز مي‌درخشيد، و چنان حاصلخيزي و بركت رونق مي‌گرفت كه آنها از فراز سر و زير پاي خود روزي بر مي‌گرفتند و به خاطر دل‌ها و زبان‌هاي پاكشان هر چه از خدا مي‌خواستند، به آنان مي‌داد!
آتش حسد
كسي كه بر مومني حسد برد، ايمان در دلش آب شود، و از بين رود بسان حل شدن نمك در آب.
خدمات اجتماعي
آن كه در راه برطرف كردن نياز دوستش گام بردارد، همانند كسي است كه ميان صفا و مروه سعي مي‌كند؛ و كسي كه موفق به اين كار مهم شود و نياز دوستش را برآورده سازد، بسان كسي است كه در راه خدا در روز جنگ «بدر« و «احد» در خون خود غلطيده است؛
و پروردگار، هيچ مردمي را عذاب نكرد، جز آنكه آنان به حقوق دوستان بينوايشان بي‌اعتنايي كردند.
بيم و اميد
به خدا تا به آن اندازه اميدوار باش كه به سركشي از او دليرت نكند و تا آنجا بيم‌دار كه از رحمتش نوميدت نكند.
انواع مردم
مردم دو دسته‌اند: گرفتار و آسوده. با گرفتار مهربان باش و خداي را بر تندرستي ستايش كنيد.
بخشش در راه خدا
در چشم مردم صدقه مده به قصد اينكه تو را خوب شمارند؛ زيرا اگر چنين كني، مزدت همان است كه گرفتي؛ اما چنان باش كه اگر با دست راستت مي‌بخشي دست چپت نفهمد.
حسادت
به خداوند سوگند، اگر يكي از شماها كره زمين را انباشته از طلا كند و در راه خدا، سپس بر مومني حسادت ورزد، او را با آن طلا در آتش دوزخ داغ كنند.
تداوم دوستي
اگر مي‌خواهي دوستت با تو همدل باشد، نه با او شوخي كن و نه بگو مگوي بيهوده؛ نه خود را بر او برتري بده و نه ستيزه‌جو باش؛ دوستت را تر رازت آگاه مكن، مگر رازي كه اگر دشمنت هم از آن آگاه شود، زياني به تو نمي‌رسد، زيرا چه بسا دوستت روزي دشمنت شود.
مقام بينوايان
بر شما باد كه مسلمانان بينوا را دوست بداريد، زيار هر كس كه آنان را كوچك شمار و بر آن فخر فروشد، از دين خدا لغزيده و خداوند خواركننده و دشمن اوست.
شخصيت
هر كسي از سه چيز دوري ورزيد، به سه چيز رسيد:
كسي كه از گفتار و رفتار بد بيزار است، به آبرو و احترام رسد، كسي كه از گردنفرازي بيزار است، به بزرگي رسد؛ و كسي كه از چشم تنگي بيزار است آبرو و بزرگواري رسد.
عوامل تحقير
سه چيز است كه آدمي را تحقير مي‌سازد، حسادت، سخن‌چيني، و سبكسري.
نشانه‌هاي نادان
ناداني در سه چيز است: تعويض پي در پي و بي‌دليل دوست؛ دوري گزيدن بي‌دليل از دوستان و ديگران و كنجكاوي جستجو در چيزهاي بي‌فايده.
موانع رسيدن به اهداف بلند
سه چيز آدمي را از رسيدن به اهداف عالي باز مي‌دارد. تلاش اندك، كم‌چاره‌جويي و نيافتن راه‌حل‌هاي متفاوت و سستي انديشه و احساساتي بودن.
عوامل آرامش
آرامش در سه چيز است: همسر همدل، فرزند نيكو رفتار و دوست يكرنگ.
عوامل شكست و ناكامي
سه چيز عامل ناكامي‌اند: پاي‌فشاري در خواهش، بدگويي ديگران و مسخره كردن مردم.
نيازهاي اساسي شهروندان
مردم هر سرزميني از سه چيز بي‌نياز نيستند؛ چيزهايي كه براي ساماندهي اين جهان و آن جهانشان به آنها پناه مي‌برند، و اگر نياز ندارند، نابخردند: دين‌شناس دانشمند پارسا، فرمانرواي نيكوكاري كه از او فرمان برند و پزشك كاردان قابل اعتماد.
در گستره عصمت و امامت
تفاوت پيامبر با امام
تفاوت پيامبر با امام در چه مواردي است؟
«شان نبي» آناست كه راه ژرا بر مردم آشكار كند؛ اما بر امام است كه مردم را به پيمودن راه وادارد. بر اين اساس مقام امامت از نبوت بالاتر است و به همين دليل، ابراهيم، خليل، مدت‌ها پس از آن كه به پيامبري رسيد و پس از پيروزي در امتحان‌هاي متعدد، به مقام امامت نايل آمد.
بايد توجه داشت كه برتر بودن مقام امامت از مقام نبوت، به معناي آن نيست كه شخص، «امام» از شخص «نبي» برتر و بالاتر است، زيرا بسياري از پيامبران –از جمله پيامبر اسلام – علاوه بر مقام نبوت داراي مقاما امامت نيز بوده‌اند.
امام كسي است كه از وجودي برتر، در عصر خود برخوردار بوده، در نقطه اوج و قله‌ي هرم هستي قرار دارد. به همين جهت باطن امام، همانند باطن پيامبر، با نور ولايت حق روشن بوده، با عالم حقايق باطن امام، همانند پيامبر واسطه فيض ميان خلق و حق، عامل ارتباط خلق با حق و حافظ حرم وحي و شريعت است. امام پيامبر نيست. يعني، مقام و شان ومسئوليت نبوت و رسالت را به او نداده‌اند و به آن صورت كه بر پيامبران وحي مي‌شده است؛ با آنان آموزه‌هاي غيب ابلاغ نشده است. بر اساس روايات، امامان دست‌اموز «الهام غيبي»اند. آنان صداي غيب را مي‌شنوند، اما فرشته را نمي‌بينند، نه اين كه صدا را بشنود.
ويژگي‌هاي شناخت امام
با توجه به حديث معروف كه «هر كس امام زمان خود را نشناسد، چنانچه بميرد به مرگ جاهليت مرده است» چه ويژگي‌هايي دارد و چگونه حاصل مي‌شود تا مشمول اين حديث نباشيم؟
از آنجا كه رهبري مصون از خطا و لغزش منحصر به امام است: از اين رو پيروي كردن از مدعيان رهبريت در برابر رهبريت معصوم، بر خلاف عقل و منطق است؛ زيرا با وجود رهبر معصوم، از رهبران غير معصوم به هيچ وجه قابل توجيه نيست. تلاش براي شناختن و يافتن امام معصوم واجب و لازم است؛ چنان كه در رسول اكرم صلي الله عليه و آله فرمود: «من مات و هو لا يعرف امامه، مات ميته جاهليه» ويژگي‌هاي اين شناخت آن است كه: اولاًف از منابع معتبر و موثق و مستند اخذ شود. ثانياً، گستره‌اش شامل آموزه‌هاي اعتقادي، و اخلاقي و عبادي گردد. ثالثاً، از آنجا كه امام نيز ناظر باشد. اما اين شناخت از سه راه – كه مكمل يكديگر مي‌باشند – حاصل مي‌شود: مطالعه تاريخ زندگاني آنان، مطالعه‌ي سرگذشت و سيره آنان، خصوصاً در باب فضايل، مناقب و خصوصيات آنان- از قبيل: شجاعت مردانگي، ايثار، تواضع، صبر، فرزانگي و … انسان را متوجه مقام والاي آن بزرگواران مي‌كند و جذبه و كشش خاصي نسبت به آن فرزانگان در روح انسان، حاكم مي‌شود.
اشتباه و گناه در قلمرو عصمت
آيا پيامبران اشتباه مي‌كنند؟
اولاً مفهوم سهو، خطا و نسيان با «گناه» متفاوت است؛ زيرا، اولاً گناه با علم و اراده صورت مي‌گيرد؛ ولي سهو، خطا و نسيان چنين نيست. ثانياً گناه همواره مخالفت با اوامر الهي است، ولي سهو و خطا و نسيان، امكان دارد گاهي با امر خداوند مخالف باشد. (مثالاً سهو در به جا آوردن يكي از اجزا و اركان عمل عبادي) و گاه هيچ ارتباطي با اوامر خداوند ندارد (مثلاً خطا در يك عمل مباح فردي يا اجتماعي) ثالثاً بر اساس دلايل متقن، پيامبران هم از گناه مبرا هستند و هم از سهوف خطا و نسيان؛ آنان و حتي ائمه (عليهم السلام) از دو علم برخوردارند:
1- علم لدني (غير عادي) كه از خداوند متعال سرچشمه مي‌گيرد به واسطه آن بر تمامي حقايق عالم اشراف و آگاهي دارند.
2- علوم عادي كه همچون ساير افراد از طريق معمولي به دست مي‌آورند. بدون شك هيچ‌گونه سهو، خطا و اشتباه واقعي را نمي‌توان به معصومين (عليهم السلام)نسبت داد. چون جهل و غفلت- كه منشا سهو و نسيان است- در آنان راه ندارد. علاوه بر آنكه آيات و روايات، سهو، خطا و اشتباه را از معصومان نفي مي‌كند.
به عنوان نمونه امام هادي (عليهم السلام) در مقام درود و تحيت بر پيامبر صلي‌الله عليه و آله مي‌گويد:
«اللهم اجعل افضل صلواتك علي سيدنا محمد عبدك و رسولك …. المعصوم من كل خطا و زلل، المنزه من كل دنس و خطلغ بارالها! برترين درودهايت را بر سرور ما محمد، بنده و فرستاده‌ات، نثار فرما… آنكه از هر خطا و لغزشي معصوم و از هر گونه آلودگي و ياوه‌گويي پيراسته بود»
گستره عصمت
طبق عقايد اسلامي؛ آيا كسي مي‌تواند به مقام ائمه (عليهم السلام) يا فوق آنان برسد؟
از آن جا كه منشا عصمت «اراده و اختيار» آدمي است هر انسان صاحب اراده‌اي، مي‌تواند با رياضت شرعي و تهذيب نفس، به مقام عصمت دست يابد. عصمت منحصر به پيغمبران و امامان معصوم (عليهم السلام) نيست.
چنانكه حضرت مريم (عليها السلام)، حضرت فاطمه (عليها السلام) و مخلصين ديگر كه نه نبي بودند و نه امام به مقام شامخ عصمت دست يافته‌اند. اما مقصود از عصمت از گناهان آن هم پس از سنين متعارف بلوغ و تكليف نيست بلكه عصمت از سهو و خطا و از زمان طفوليت را نيز در برمي‌گيرد. روشن است كه چنين عصمتي در امت اسلام، منحصر در چهارده معصوم (عليهم السلام) است.
با «تهذيب نفس» مي‌توان در آينده مصوم ماند و نيز ممكن است گذشته را با كفارات و … جبران كرد؛ اما نمي‌توان آن را به گونه‌اي ترميم نمود كه نسبت به گذشته، عصمت تحصيل شود. چون نمي‌توان واضع شده را تغيير داد. بلي اگر انسان بتواند قبل از بلوغ نيز معصوم باشد- عصمتش فراگير خواهد بود. اگر افرادي در مقام وقوع نيز به چنين مقام ويژه‌اي نايل آيند: بر اساس روايات و ادعيه، باز با هدايت و ياري پيامبران و ائمه (عليهم السلام) به اين مرتبه نايل مي‌شوند: «بكم فتح الله و بكم يختم» از آن جا كه آنان منشا خير و سبب وصول آدمي به مراتب بالا و مقامات انساني‌اند، باز در اين جهت بر تمامي انسان‌هاي برتر، مقدم‌اند.
زآن كه منبع او بده‌ست اين راي را
سر امام آيد هميشه پاي را
اي مقلد تو مجو پيشي بر آن
كاو بود منبع ز نور آسمان
عصمت معصومان در ظفوليت
آيا پيامبران در دوره‌ي كودكي نيز از عصمت برخوردارند؟ چرا؟
عصمت پيامبران و ائمه (عليهم السلام)- در يك كلام معصومان (عليهم السلام)- از ابتداي تولد و حتي در رحم مادر است. خداوند متعال از آن جا كه مي‌دانست عده‌اي از بندگانش به اختيار خويش – هر چند با استعدادي در سطح ساير افراد- بيش از ديگران و در بالاترين حد ممكن از استعداد خود بهره‌برداري مي‌كنند؛ تفضلاً اين پاداش موهبت ويژه را به آنان عطا فرمود و آنان را از علم و اراده‌اي برخوردار ساخت كه به واسطه آن به «مصونيت كامل و مطلق» برسند. بايد توجه داشت كه اعظاي اين موهبت، معلول شايستگي‌هاي آنان است؛ نه محصول استعداد جبري ايشان. چنان كه در دعاي ندبه مي‌خوانيم: «اللهم لك الحمد علي ما جري و…لنفسك و دينك … بعد آن شرطت عليهم الزهد في درجات هذه الدنيا الدنيه و زخرفها و زبرجها فشرطوا لك و علمن منهم اروفاء به فقلبتهم و قدمت لهم الذكر العلي و الثناء الجلي و اهبطت عليهم ملائكتك و كرمتخم و رفدتهم بعلمك و جعلتهم الذريعه اليك…؛ خدايا براي توست حمد تو… تو با آنان شرط نمودي كه نسبت به زينت‌ها و منزلت‌هاي دنيوي بي‌اعتنا باشند و {جز به مقام قرب تو نينديشند} و آنها نيز اين شرط را عمل خواهند كرد، آنان ا پذيرفتي و مقرب خويش ساختي و به جهت همين شايستگي … فرشتگان را بر آنان نازل فرمودي و با وحي خود ايشان را گرامي داشتي و از خوان علم بي‌كران خويش بهره‌ها دادي»
با توجه به تحليل «اصل عصمت» مي‌توان دليل و چرايي عصمت در دوران كودكي معصومان را به دو وجه تقرير كرد:
عصمت پاداشي : عصمت در طفوليت، به عنوان پاداشي براي عصمت اختياري در بزرگسالي است؛ يعني، وقتي خداوند متعال مي‌داند كه فردي در آينده زندگي خود، چه مسيري را انتخاب مي‌كند، به ميزان حسن انتخاب او و تلاش مداوم آينده‌اش، وي را از نخستين روز زندگي، مورد لطف و عنايت قرار مي‌دهد و از لغزش‌ها مصون مي‌دارد.
زمان تكليف معصومان (عليهم‌السلام): ملاك عصمت «علم و اراده» است و نيز عصمت، متفرع بر شانيت و لياقت تكليف و مسئوليت‌پذيري است و اين هر دو در طفوليت وجود ندارد. اما اين مسئله عموميت ندارد؛ چرا كه علم و اراده هم در زمان طفوليت هست و هم در زمان بزرگسالي؛ هر چند از لحاظ شدت و ضعف متفاوت باشند. همچنين زمان تكليف و مسئوليت‌پذيري، نسبت به انسان‌هاي مختلف متفاوت است؛ چنانكه عيسي عليه السلام در زمان نوزادي مي‌فرمايد: (قال اني عبدالله اتاني الكتاب و جعلني نبيا) «كودك (حضرت عيسي) گفت: منم بنده خدا، به من كتاب داده و مرا پيامبر قرار داده است»
يا درباره يحيي عليه السلام مي‌فرمايد: (يا يحيي خذ الكتاب بقوه و اتيناه الحكم صبيا) «اي يحيي كتاب خدا را به جد و جهد واز كودكي به او نبوت داديم.» همچنين بر اساس نصوص ديني و شواهد مسلم تاريخي، عده‌اي از ائمه عليه السلام در سنين كودكي و نوجواني به مقام والاي امامت نايل آمدند. امام جواد عليه السلام در هفت يا نه سالگيف امام هادي عليه السلام در هشت يا نه سالگي و امام زمان (عج) در چهار يا پنج‌سالگي.
بنابراين هر چند عصمت، متفرغ بر تكليف است، اما زمان خاصي نمي‌توان براي آن تعيين كرد. بلكه زمان تكليف در انسان‌هاف متفاوت است و آن‌گونه كه از ضواهد ياد شده به دست آمد، برخي از آدميان در سنين طفوليت، مكلف و عهده‌دار مقامات و مسئوليت‌هايي مي‌شوند و چون ائمه عليه السلام و برخي، از ابتدا چنين بودند، از عصمت در ظفوليت نيز برخوردار بودند.
اين توصيه‌ها را جدي بگيريد
توصيه‌هاي امنيتي
1- براي نگهداري اشيا قيمتي از صندوق امانات استفاده كنيد.
2- كليد اتاق را صرفاً در قبال ارائه كارت شناسايي تحويل دهيد.
3- در حد امكان نظافت و آماده‌سازي اتاق‌ها با حضور زائر يا يكي از عوامل كاروان انجام گيرد.
4- در و پنجره اتاق‌ها را هنگام خروج حتماً قفل كنيد.
5- وسايل خود را جهت نگهداري به افراد متفرقه نسپاريد.
6- دروبين و تفلن همراه با به افراد ناشناس و يا حتي اشخاص ملبس به لباس ماموران انتظامي عربستان تحويل ندهيد.
7- دوربين را براي عكسبرداري يا فيلمبرداري در اختيار عابران ايراني يا خارجي نگذاريد.
8- اگر نيازي به تردد با خودروهاي عمومي وجود داشته باشد حتماً از تاكسي استفاده كنيد و شماره پلاك آن را به خاطر بسپاريد.
9- وجه مربوط به خريد اجناس را فقط به مسئول مربوطه در فروشگاه تحويل دهيد و بقيه وجه پرداختي رابشماريد و اسكناس‌هاي سالم دريافت كنيد.
10- هنگام حركت براي زيارت چيزي به جز سجاده و كتب ادعيه همراه نبرديد و گرنه ناگريز به استفاده از صندوق‌هاي امانات در قبال پرداخت وجه هستيد.
11- هنگام عزيمت به مكه پول و اشياي قيمتي خود را داخل ساك نگذاريد.
12- همه پول خود را در يك محل نگاه نداريد.
13- هر گونه سرقت و موارد مفقود شدن وسايل را به دفتر حراست گزارش دهيد.
14- براي تبديل يا خرد كردن پول با فردي نسبتاً آشنا همراه شويد.
15- هنگام سوار شدن به سرويس آمد و شد و رد همه نقاط پر از ازدحام مراقب جيب و گوشي تلفن خود باشيد.
در مورد مواد مخدر
با توجه به اين كه جرم حمل و همراه داشتن مواد مخدر از نظر دولت عربستان سعودي بسيار سنگين است، لذا ضرورت دارد نظر معدود افرادي را كه مبادرت به چنين كاري مي‌كنند، نسبت به تبعات وقوع اين مساله جلب نماييم و يادآوري مي‌كنيم.
قوانين كشور عربستان در مورد قاچاق مواد مخدر به آن كشور
1- وارد كردن، نگهداري، حمل و مصرف و توزيع هر نوع مواد مخدر از مشتقات ترياك و حشيش، مجازات‌هاي سنگيني را در پيامبران دارد كه حداقل آن 4 سال و حداكثر آن 15 سال حبس و اعدام خواهد بود.
2-كشف هر نوع داروهاي روان‌گردان نزد مسافران واتباع ورودي به كشور عربستان، جرم تلقي شده و به تناسب مقدار و نوع دارو، مشمول مجازات خواهد شد.
3- وارد و مخفي كردن مواد مخدر، به تناسب مقدار آن، جريمه‌اي معادل 20 هزار ريال سعودي (معادل 5/4 ميليون تومان) خواهد داشت.
4- اقدام كنندهبه معاونت و شركت در قاچاق مواد مخدر يا وارد كردن مواد به تناسب مقدار مواد، به 7 سال زندان محكوم خواهد شد.
5-جرم استعمال مواد مخدر، 2سال حبس مي‌باشد.
6-در مورد اتباع و ساير كشورها اخراج دائم از كشور عربستان و جلوگيري از ورود مجدد مواد به داخل آن كشور حتمي است.
در هواپيما
• در سوار هواپيما شدن عجله نكنيد، عجله كردن باعث اختلاف نظم و مزاحمت براي آنان كه نياز به كمك دارند مي‌شود. توجه داشته باشيد كه جا براي تمامي آنهايي كه بليطشان چك شده هست.
• با آرامش سر جاي خودتان بنشينيد و اگر در طول سفر به چيزي نياز داشتيد، منتظر مهماندار بمانيد.
• راه افتادن در راهروهاي هواپيما را فقط براي وقتي بگذاريد كه مي‌خواهيد از دستشويي هواپيما استفاده كنيد.
• شما مي‌توانيد يك كيف دستي محتوي لوازم دم دست و ضرروي را همراه خودتان به داخل هواپيما ببريد.
• داروهاي مورد نياز خودتان را در كيف دستي‌تان قرار دهيد.
• مسافت ايران تا عربستان، فرصت بسيار خوبي است كه به سفر در پيش‌رو، اهداف و آرمان‌هاي آن و نحوه‌ي اجراي اعمال فكر كنيم و اظطراب و نگراني‌هاي پيشين خود را از خود برانيم.
• به توصيه‌هاي مهماندار هواپيما كاملاً توجه كنيد تا مشكلي برايتان پيش نيايد.
• در پياده شدن از هواپيما عجله نكنيد. ممكن است هواي گرم و شرجي فرودگاه، در ابتدا كمي شما را اذيت كند كه البته زود به آن عادت مي‌كنيد.
در فرودگاه عربستان
• گذرنامه‌هاي خود را آماده و به توصيه‌هاي مسئولين كاروان توجه كنيد.
• از جمع كاروان خود پراكنده نشويد و در صورت لزوم (مثلاً براي استفاده از دستشويي) حتماً پيش از جدا شدن از جمع، به مسوول كاروان اطلاع دهيد.
• در صورت جدا شدن موقت از كاروان، محل تجمع اعضاي هم‌كارواني خودتان را به خاطر بسپاريد تا هنگام مراجعت، راه خود را گم نكنيد و از كاروان جدا نيفتيد.
• در صورت گم شدن در فرودگاه، خودتان را به مركز اطلاعات فرودگاه اطلاعات فرودگاه يا واحد امداد مستقر در فرودگاه و يا دفتر ستاد حج ايران در فرودگاه برسانيد. در نبود اين مراكز، پليس فرودگاه مي‌تواند به شما كمك كند.
• معمولاً حركت از فرودگاه به سمت مدينه با تاخير چند ساعتي به خاطر هماهنگي‌هاي كاروان، صورت مي‌گيرد. آرامش خود را در اين واقع حفظ كنيد مي‌توانيد از فرصت به دست آمده براي مطالعه بيشتر شرايط مدينه و مكه يا احكام عمره استفاده كنيد.
در مدينه و مكه
• به خاطر حفظ وحدت مسلمان و دوري از جنگ و جدال بر سر اختلاف عقايد، به بعضي مسائل زير توجه كنيد:
• از مهر براي سجده استفاده نكنيد. در صفوف نماز مي‌توانيد در جايي بايستيد كه مفروش نيست و سجدهبر سنگهاي مرمر كف حرم كنيد.
• ضريح و درهاي حرم يا كف زمين را نبوسيد. اين مساله حساسيت اهل تسنن و وهابيان را بر‌مي‌انگيزد.
• با صداي بلند دعاي توسل و زيارت عاشورا نخوانيد.
• روضه‌هاي حساسيت برانگيز و نوحه‌خواني بلند و سينه‌زني پرشور را براي اين دو هفته تعطيل كنيد.
• از جلوي نمازگزاران در حال نماز رد نشويد.
• قرآن‌ها را از مسجد به هتل نياوريد و مواظب باشيد كه يكوقت كفش‌هاي خودتان را در جا‌قرآني نگذاريد.
• با صداي بلند صلوات نفرستيد.
• با دست بسته نماز نخوانيد و آمين (وسط نماز) نگوئيد. اينكار از عقايد سني‌هاست و ما شيعه هستيم.
• صفوف نماز جماعت را با عبور و مرور بي‌جا به هم نزنيد و با صداي بلند همديگر را صدا نكنيد.
• حجاب و متانت خود را به عنوان نمايندگان مومن و مسلمان ايراني در مدينه و مكه حفظ كنيد.
• از جدل با مسلمانان كشورهاي ديگر يا با سني‌هاي مدينه و مكه جداً پرهيز نماييد.
• زائران ايراني به ويژه بانوان زائر به تنهايي در ساعات خلوت، در شهر پرسه نزنند و سعي كنيد در دسته‌هاي چند نفري براي خريد كردن يا گشتن در شهر برويد. البته برنامه‌ي گردش در شهر، معمولاً جزو برنامه‌هاي كاروان‌ها هست.
• از برنامه‌ي كاروان‌تان در مدت اقامت در مدينه و مكه خبردار باشيد.
• در برنامه‌ي جمعي كاروان، مثل زيارت‌هاي دوره‌اي سر وقت حاضر شويد واز ايجاد بي‌نظمي در كاروان جدا خودداري كنيد.
• عكسبرداري و فيلمبرداري در بيشتر مساجد به ويژه مكه و مدينه ممنوع است. مواظب باشيد كه اين نكته را رعايت كنيد، در غير اين صورت ممكن است با برخورد جدي از طرف شرطه‌ها روبرو شويد و حتي دوربين خود را از دست بدهيد.
• از مواد غذايي و منابع آب بيرون هتل استفاده نكنيد.
• به زائران پير و سالخورده كمك كنيد.
• همراه كاروان، اعمال خود را انجام دهيد تا دچار مشكل و سردرگمي نشويد. از روحاني كاروان احكام مربوط را بپرسيد.
• هماهنگي كاروان شما كار آساني نيست و فقط با همكاري شما انجام‌پذير است. در موقع خروج از مدينه و ورود به مكه، به توصيه‌هاي مدير و روحاني كاروان توجه كندي و از جمع پراكنده نشويد.
• ساك وسايل شما زودتر يا ديرتر از شما به مكه مي‌رسد. لوازم احرام و باقي وسايل مورد نياز و دم دستي خود را برداريد و بقيه را به مدير كاروان بسپارريد.
• نگران رسيدن يا نرسيدن وسايل خود نباشيد اگر نظم را همراه كاروان رعايت كرده باشيد، وسايل شما هم دير يا زود خواهد رسيد.
• طوري برنامه‌ريزي كنيد كه وقت گرانبهايتان در بازار تلف نشود و خريدهايتان را به روزهاي آخر سفر در مدينه و روزهاي آخر در مكه موكول كنيد.
• شما با هماهنگي مي‌توانيد در طول سفر و اقامت در مكه، چند بار محرم شويد. خرج رفت و آمدهايتان با خودتان، ولي با هماهنگي مسوول كاروان انجام مي‌شود.
• در زيارت‌هاي دوره‌اي مكه و مدينه، هماره خودتان يك بطري كوچك آب داشته باشيد.
• با رعايت مسائل بهداشتي، از سرويس‌هاي دستشويي هتل و مساجد كه عموماً توالت فرنگي هستند استفاده كنيد.
• معمولاً هتل‌ها سرويس‌هاي حمل و نقل درون شهري براي حرم پيامبر و مسجدالحرام دارند، از ساعات رفت و برگشت سرويس‌هاي هتل خودتان خبر بگيريد و مكان سوار و پياده شدن در جلوي حرم را به خاطر بسپاريد.
• بابت رفت و آمد با سرويس‌هاي هتل، لازم نيست وجهي را پرداخت كنيد.
• به دليل ازدحام، آرامش خودتان را حفظ كنيد.
• در زيارت‌هاي دوره‌اي، كيف دستي‌تان را سنگين نكنيد.
هنگام اقامت در هتل
• وقتي در مدينه هستيد، لوازم احرام را كه به آن نياز نداريد در ساك خود در هتل نگهداري كنيد، نيازي به حمل آن در اين مدت نيست.
• حتماً كارت هتل را از پذيرش هتل بخواهيد تا در صورتي كه در شهر گم شديد، از آدرس و شماره تلفن كارت استفاده كنيد.
• براي تماس با ايران مي‌توانيد با كارت‌هاي تلفن بين‌المللي كه در فروشگاه‌ها و سوپرماركت‌هاي بزرگ مي‌فروشند، استفاده كنيد. از تلفن‌هاي عمومي در سراسر شهر براي برقراري ارتباط مي‌توان بهره گرفت.
• نام دربي از مسجدالنبي (و مسجد الحرام) را كه از آن براي اولين بار وارد حرم مي‌شويد به خاطر بسپاريد. حرم، درب‌هاي زيادي با نام‌هاي مختلف دارد كه ممكن است در صورت فراموش كردن نام درب حرم، گم شويد.
• در صورت گم كردن هتل، از افراد غريبه يا اعراب ساكن شهر كمك نخواهيد و دنبال پليس يا يك فرد مورد اعتماد بگرديد.
• آدرس درمان‌گاه‌ها و مراكز امداد شهر را از مدير يا روحاني كاروان بپرسيد تا در مواقع اظطرار، مراجعه شما به سهولت انجام شود.
• از آسانسورهاي هتل با توجه به ظرفيت آنها استفاده كنيد و سالمندان و افراد ناتوان را مقدم بداريد. در صورت پر بودن آسانسور منتظر برگشت مجدد آن بمانيد.
• در جلساتي كه كاروان در محل هتل برگزار مي‌كند، فعالانه شركت كنيد و سوالات خود را در هر زمينه‌اي كه باشد، از مدير يا روحاني كاروان بپرسيد.
• كليد اتاقتان را هرگز به خدمتكارهاي هتل نسپاريد.
• يك برنامه منظم استراحت در هتل براي خودتان ترتيب دهيد كه با مشكلات كم‌خوابي و بي‌خوابي، بعدها رو به رو نشويدو توجه داشته باشيد كه در هنگام شركت در مراسم و حضور در اماكن مقدس، با انرژي و با نشاط باشيد تا حال دعا را از خودتان و ديگران نگيريد.
• غذاهاي مانده را به هتل نياوريد.
• با پزشك كاروان مستقر در هتل آشنا شويد و داروهاي مورد نياز را از او بخواهيد.
• برنامه‌ي صبحانه، ناهار، و شام هتل را دقيقاً جويا شويد و فقط در ساعت‌هاي اعلام شده به رستوران هتل مراجعه كنيد.
• در صورتي كه براي روزه‌‌ي مستحبي در مدينه به وعده‌ي سحري نياز داريد، شب قبل با مسوول رستوران هتل درميان بگذاريد.
• از ميوه‌هايي كه سر سفره در اختيارتان قرار مي‌دهند حتماً استفاده كنيد. بدن شما در طول اين سفر به ويتامين‌ها و مواد غذايي متنوعي نياز دارد كه برايتان تدارك مي‌بينند.
• با كاركنان رستوران همكاري لازم را داشته باشيد و سر جاي نشستن در رستوران، بحث نكنيد.
• مطالعات خود را در طول سفر داشته باشيد و احكام مربوط به اعمال عمره را براي خوددتان يادآوري كنيد.
• به محض ورود به اتاق با بدن عرق كرده، فوراً كولر را روشن نكنيد و آب يخ ننوشيد. تجربه نشان داده كه بيشتر سرماخوردگي‌هاي زائران به خاطر همين مسأله است.
• بطري‌هاي آب آشاميدني را از رستوران هتل كه برايتان تدارك ديده‌اند بخواهيد.
• در راهروهاي هتل سر و صدا نكنيد. شايد ديگر زائران در حال استراحت و تجديد قوا باشند. لوازم گرانقيمت خود را جلوي چشم، در اتاق رها نكنيد و حتماً درر جاي مطمئني آنها را قرار دهيد.
• در و پنجره‌هاي اتاق را هنگام خروج، قفل كنيد و كليد در اتاق را به مسوول هتل ( در قبال ارائه‌ي كارت شناسايي) بسپاريد.
عربي در سفر
وسايل نقليه : سيارات = با صات
پاركينگ: موقف السيارات
ايستگاه: موقف
راننده: سائق
پمپ بنزين: محطة بنزين
چراغ راهنما: اشارة المرور
انعام كارگر: اكرامية العامل
نگهبان هتل: حارس الفندق
سفر هوايي
گذرنامه (پاسپورت) جواز السفر
مرزهاي بين‌المللي: الحدود الدوليه
فرودگاه: مطار
فرودگاه بين‌المللي: مطار دولي
بليط: تذكره
ويزا: تاشيره دخول
مسافرت، جهانگردي: سياحه
اثاثيه يا بار مسافر: امتعة المسافر
ايام هفته و روزها
روز: يوم
شب: ليل
بامداد: سباح
پس‌فردا: بعد غد
فردا شب: ليله غد
ديشب: ليله امس البارحه
ديروز:أمس
امروز:اليوم
امسال: هذا العام
سال گذشته: العام الماضي
شنبه: السبت
يكشنبه: الاحد
دوشنبه: الاثنين
سه‌شنبه: الثلاثاء
چهارشنبه: الاربعاء
پنج‌شنبه: الخميس
جمعه: جمعه
هفته: السبوع
گفت‌و گوهاي اجتماعي
ظهر بخير: نهارك سعيد
ببخشيد: عفواً – عذرا
عصر بخير: طاب مساءكم
اشكالي ندارد: لا مانع
شب بخير: طابت ليلتكم
بالا بردن نرخ‌ها: رفع السعار
سفر بخير: سفرك سعيده
خسارت، زيان: خساره
خوبم: بخير
چه فرمايشي داريد؟ ماذا تامرون
از ديدن شما خوشحالم: انا مسرور لرويتكم
ارزاني: رخص
درود بر شما: مرحبا بكم
پول: نقود
خداحافظ:في اَمانِ الله
صبح بخير: صَباحَ الخير
به اميد ديدار: اِلي اِللّقاء
گراني سر سام آور: غَلاءَهُ فاحِش
به سلامت: مَعَ السّلامه
خيلي متشكرم: شُكراً جزيلاً
اسم شما چيست؟ مَا اسْمُك
خوش آمديد: أهلاً و سّهلاً
من خيلي خسته هستم: اَنّا مُتْعِب جدّاً
بفرماييد: تَفَضِّلُوا
حال شما چطور است؟ كَيف حالُكم
نام اماكن
آرايشگاه: صالون حَلاّقه
خيابان: شَارِع
حمام: حَمام
پياده رو : رَصيف.
كتابخانه: مكتبه
كوچه: زَقاق
سالن استراحت: صالة الاستراحه
ميدان: سَاحَه
بيمارستان: مُسْتَشْفي
پل: جِسْر
توالت، مستراح: مِرْحَاض
مهمانخانه: دارُاِستراحه
آشپزخانه: مَطْبخ
رستوران: مَطْعَم
دستشويي، روشويي: مَغْسله
اتاق: غُرْفه
پنجره: نافذه، شُباك
هتل و مسافر خانه: فُنْدُق
پشت بام: سَطح
دفتر…: مَكْتب…
خانه منزل: بَيْت، دار
دستشويي، توالت: دَوْرة مِيَاه
برق: كَهرُباء
بازار: سوُق
در خانه، در منزل: بابُ الْبيت
بازار زرگرها: سُوق الصَّاغة
سلماني: حَلاّق
بازار پارچه فروش‌ها: سوقُ القُماش، سوقُ البزازين
در خانه، در منزل: بابُ البيت
خوراكي‌ها و ميوه‌ها
نان: خُبز
چاي: شايْ
شير: حَليب(لبن)
ميوه: فاكهه
پنير: جُبُن
سيب: تُفّاح
كره: زَبّد
گلابي: عَرْموط
سرشير: قَشْطه
ماست: لَبن
انگور: عَنِب
آب:ماء
هندوانه: بِطّيخ
تخم مرغ: بيض
خربزه: بِطيخَ اَصْفَر
مرغ: دَجّاج
نمك: مِلْح
پياز: بَصّل
گرسنگي: جُوع
سير: ثَوم
خوراك: طَعام
سيب زميني: بِطاطَه
ترش: حامِض
سبزي فروش: بائع الخضر
تلخ: مُرّ
كاهو: خَسْ
قيمت: ثَمَن
هويج: جُزر
مواد بسته بندي شده: المُعَلبات
خرما: تَمر
برخي از لولزم منزل
تسبيح: مِسْبَحه
شير آب: حَنْفيه
فنجان، ليوان:كُوب
دستمال: مِنْديل
قاشق: مِلْعَقه
ماهي تابه: مِفْلاه
آينه: مِرآه
پنكه،باد بزن: مِزوَحَه
جارو: مِكْنسه
قوري: اِبرْق الشّاي
فندك: قِداحه
راديو: مِذْياع(راديو)
تيغ: مُوسي
ضبط صوت: مُسَجلب صوت
شانه: مُشّط
پتو: بِطانيه= مَلْحَفه
نوار: شّريط
ليوان: قَدَح
مبل: أريكه
چتر: شَمْسيه- مطله
سوزن: اِبْره
ساعت ديواري: ساعه جِدارِيَه
چاقو: سِكّين
گوشي تلفن: سَماعه الهاتِف
چنگال: شّوْكه
خمير دندان: مَعْجُون الأسنان
اتو: مِكْواه
دوربين: كاميرا- مِنْظار- ناظور
نخ: خِيط
اعضاي بدن
دهان: فَم
لب: شَفَه
دندان: سِنّ
زبان: لِسان
بيني: اَنَف
چشم: عَين
ابرو: حاجِب
گوش: اُذُن
بدن: جِسْم
پوست: جِلد
استخوان: عَظْم
روده‌ها: اَمْعاء
شكم: بَطْن
جگر: كَبِد
سر: رَأس
مو: شَعْر
كاسه سر: جُمْجُمه
صورت: وُجْه
سينه: صَدْر
پهلو: جَنْب
دنده: ضِلْع
شانه: كَتِف
بازو: عَضُد
آرنج: مِرْفَق
انگشت: اِصْبَع
ناخن: ظُفَر
زانو: رَكْبه
ران: فَخَذ
پا: قَدم
برخي امراض و ناراحتي‌ها
درم: اَلَم
آفتاب زدگي: ضَرْبة شَمس
سر كيجه: دَوّار
دل درد: اَلمُ المِعده
زخم: جَرْح
بيمارستان: مُسْتَشفي
در مانگاه: مُسْتَوصف
چشم درد: وَجَعُ العين
داروخانه: صَيْدليه
سرماخوردگي: اِصَابه بَرْد
سرفه: سُعال
تب: حَراره- حمي
بيهوشي: تَخْدير
سردرد: صُداع
بيهوش شد: اَعْمي عَليه
با توجه به اين كه جرم حمل و همراه داشتن مواد مخدر از نظر دولت عربستان سعودي بسيار سنگين است، لذا ضرورت دارد نظر معدود افرادي را كه مبادرت به چنين كاري مي‌كنند، نسبت به تبعات وقوع اين مساله جلب نماييم و يادآوري مي‌كنيم.
قوانين كشور عربستان در مورد قاچاق مواد مخدر به آن كشور
1- وارد كردن، نگهداري، حمل و مصرف و توزيع هر نوع مواد مخدر از مشتقات ترياك و حشيش، مجازات‌هاي سنگيني را در پيامبران دارد كه حداقل آن 4 سال و حداكثر آن 15 سال حبس و اعدام خواهد بود.
2-كشف هر نوع داروهاي روان‌گردان نزد مسافران واتباع ورودي به كشور عربستان، جرم تلقي شده و به تناسب مقدار و نوع دارو، مشمول مجازات خواهد شد.
3- وارد و مخفي كردن مواد مخدر، به تناسب مقدار آن، جريمه‌اي معادل 20 هزار ريال سعودي (معادل 5/4 ميليون تومان) خواهد داشت.
4- اقدام كنندهبه معاونت و شركت در قاچاق مواد مخدر يا وارد كردن مواد به تناسب مقدار مواد، به 7 سال زندان محكوم خواهد شد.
5-جرم استعمال مواد مخدر، 2سال حبس مي‌باشد.
6-در مورد اتباع و ساير كشورها اخراج دائم از كشور عربستان و جلوگيري از ورود مجدد مواد به داخل آن كشور حتمي است.
در هواپيما
• در سوار هواپيما شدن عجله نكنيد، عجله كردن باعث اختلاف نظم و مزاحمت براي آنان كه نياز به كمك دارند مي‌شود. توجه داشته باشيد كه جا براي تمامي آنهايي كه بليطشان چك شده هست.
• با آرامش سر جاي خودتان بنشينيد و اگر در طول سفر به چيزي نياز داشتيد، منتظر مهماندار بمانيد.
• راه افتادن در راهروهاي هواپيما را فقط براي وقتي بگذاريد كه مي‌خواهيد از دستشويي هواپيما استفاده كنيد.
• شما مي‌توانيد يك كيف دستي محتوي لوازم دم دست و ضرروي را همراه خودتان به داخل هواپيما ببريد.
• داروهاي مورد نياز خودتان را در كيف دستي‌تان قرار دهيد.
• مسافت ايران تا عربستان، فرصت بسيار خوبي است كه به سفر در پيش‌رو، اهداف و آرمان‌هاي آن و نحوه‌ي اجراي اعمال فكر كنيم و اظطراب و نگراني‌هاي پيشين خود را از خود برانيم.
• به توصيه‌هاي مهماندار هواپيما كاملاً توجه كنيد تا مشكلي برايتان پيش نيايد.
• در پياده شدن از هواپيما عجله نكنيد. ممكن است هواي گرم و شرجي فرودگاه، در ابتدا كمي شما را اذيت كند كه البته زود به آن عادت مي‌كنيد.
در فرودگاه عربستان
• گذرنامه‌هاي خود را آماده و به توصيه‌هاي مسئولين كاروان توجه كنيد.
• از جمع كاروان خود پراكنده نشويد و در صورت لزوم (مثلاً براي استفاده از دستشويي) حتماً پيش از جدا شدن از جمع، به مسوول كاروان اطلاع دهيد.
• در صورت جدا شدن موقت از كاروان، محل تجمع اعضاي هم‌كارواني خودتان را به خاطر بسپاريد تا هنگام مراجعت، راه خود را گم نكنيد و از كاروان جدا نيفتيد.
• در صورت گم شدن در فرودگاه، خودتان را به مركز اطلاعات فرودگاه اطلاعات فرودگاه يا واحد امداد مستقر در فرودگاه و يا دفتر ستاد حج ايران در فرودگاه برسانيد. در نبود اين مراكز، پليس فرودگاه مي‌تواند به شما كمك كند.
• معمولاً حركت از فرودگاه به سمت مدينه با تاخير چند ساعتي به خاطر هماهنگي‌هاي كاروان، صورت مي‌گيرد. آرامش خود را در اين واقع حفظ كنيد مي‌توانيد از فرصت به دست آمده براي مطالعه بيشتر شرايط مدينه و مكه يا احكام عمره استفاده كنيد.
در مدينه و مكه
• به خاطر حفظ وحدت مسلمان و دوري از جنگ و جدال بر سر اختلاف عقايد، به بعضي مسائل زير توجه كنيد:
• از مهر براي سجده استفاده نكنيد. در صفوف نماز مي‌توانيد در جايي بايستيد كه مفروش نيست و سجدهبر سنگهاي مرمر كف حرم كنيد.
• ضريح و درهاي حرم يا كف زمين را نبوسيد. اين مساله حساسيت اهل تسنن و وهابيان را بر‌مي‌انگيزد.
• با صداي بلند دعاي توسل و زيارت عاشورا نخوانيد.
• روضه‌هاي حساسيت برانگيز و نوحه‌خواني بلند و سينه‌زني پرشور را براي اين دو هفته تعطيل كنيد.
• از جلوي نمازگزاران در حال نماز رد نشويد.
• قرآن‌ها را از مسجد به هتل نياوريد و مواظب باشيد كه يكوقت كفش‌هاي خودتان را در جا‌قرآني نگذاريد.
• با صداي بلند صلوات نفرستيد.
• با دست بسته نماز نخوانيد و آمين (وسط نماز) نگوئيد. اينكار از عقايد سني‌هاست و ما شيعه هستيم.
• صفوف نماز جماعت را با عبور و مرور بي‌جا به هم نزنيد و با صداي بلند همديگر را صدا نكنيد.
• حجاب و متانت خود را به عنوان نمايندگان مومن و مسلمان ايراني در مدينه و مكه حفظ كنيد.
• از جدل با مسلمانان كشورهاي ديگر يا با سني‌هاي مدينه و مكه جداً پرهيز نماييد.
• زائران ايراني به ويژه بانوان زائر به تنهايي در ساعات خلوت، در شهر پرسه نزنند و سعي كنيد در دسته‌هاي چند نفري براي خريد كردن يا گشتن در شهر برويد. البته برنامه‌ي گردش در شهر، معمولاً جزو برنامه‌هاي كاروان‌ها هست.
• از برنامه‌ي كاروان‌تان در مدت اقامت در مدينه و مكه خبردار باشيد.
• در برنامه‌ي جمعي كاروان، مثل زيارت‌هاي دوره‌اي سر وقت حاضر شويد واز ايجاد بي‌نظمي در كاروان جدا خودداري كنيد.
• عكسبرداري و فيلمبرداري در بيشتر مساجد به ويژه مكه و مدينه ممنوع است. مواظب باشيد كه اين نكته را رعايت كنيد، در غير اين صورت ممكن است با برخورد جدي از طرف شرطه‌ها روبرو شويد و حتي دوربين خود را از دست بدهيد.
• از مواد غذايي و منابع آب بيرون هتل استفاده نكنيد.
• به زائران پير و سالخورده كمك كنيد.
• همراه كاروان، اعمال خود را انجام دهيد تا دچار مشكل و سردرگمي نشويد. از روحاني كاروان احكام مربوط را بپرسيد.
• هماهنگي كاروان شما كار آساني نيست و فقط با همكاري شما انجام‌پذير است. در موقع خروج از مدينه و ورود به مكه، به توصيه‌هاي مدير و روحاني كاروان توجه كندي و از جمع پراكنده نشويد.
• ساك وسايل شما زودتر يا ديرتر از شما به مكه مي‌رسد. لوازم احرام و باقي وسايل مورد نياز و دم دستي خود را برداريد و بقيه را به مدير كاروان بسپارريد.
• نگران رسيدن يا نرسيدن وسايل خود نباشيد اگر نظم را همراه كاروان رعايت كرده باشيد، وسايل شما هم دير يا زود خواهد رسيد.
• طوري برنامه‌ريزي كنيد كه وقت گرانبهايتان در بازار تلف نشود و خريدهايتان را به روزهاي آخر سفر در مدينه و روزهاي آخر در مكه موكول كنيد.
• شما با هماهنگي مي‌توانيد در طول سفر و اقامت در مكه، چند بار محرم شويد. خرج رفت و آمدهايتان با خودتان، ولي با هماهنگي مسوول كاروان انجام مي‌شود.
• در زيارت‌هاي دوره‌اي مكه و مدينه، هماره خودتان يك بطري كوچك آب داشته باشيد.
• با رعايت مسائل بهداشتي، از سرويس‌هاي دستشويي هتل و مساجد كه عموماً توالت فرنگي هستند استفاده كنيد.
• معمولاً هتل‌ها سرويس‌هاي حمل و نقل درون شهري براي حرم پيامبر و مسجدالحرام دارند، از ساعات رفت و برگشت سرويس‌هاي هتل خودتان خبر بگيريد و مكان سوار و پياده شدن در جلوي حرم را به خاطر بسپاريد.
• بابت رفت و آمد با سرويس‌هاي هتل، لازم نيست وجهي را پرداخت كنيد.
• به دليل ازدحام، آرامش خودتان را حفظ كنيد.
• در زيارت‌هاي دوره‌اي، كيف دستي‌تان را سنگين نكنيد.
هنگام اقامت در هتل
• وقتي در مدينه هستيد، لوازم احرام را كه به آن نياز نداريد در ساك خود در هتل نگهداري كنيد، نيازي به حمل آن در اين مدت نيست.
• حتماً كارت هتل را از پذيرش هتل بخواهيد تا در صورتي كه در شهر گم شديد، از آدرس و شماره تلفن كارت استفاده كنيد.
• براي تماس با ايران مي‌توانيد با كارت‌هاي تلفن بين‌المللي كه در فروشگاه‌ها و سوپرماركت‌هاي بزرگ مي‌فروشند، استفاده كنيد. از تلفن‌هاي عمومي در سراسر شهر براي برقراري ارتباط مي‌توان بهره گرفت.
• نام دربي از مسجدالنبي (و مسجد الحرام) را كه از آن براي اولين بار وارد حرم مي‌شويد به خاطر بسپاريد. حرم، درب‌هاي زيادي با نام‌هاي مختلف دارد كه ممكن است در صورت فراموش كردن نام درب حرم، گم شويد.
• در صورت گم كردن هتل، از افراد غريبه يا اعراب ساكن شهر كمك نخواهيد و دنبال پليس يا يك فرد مورد اعتماد بگرديد.
• آدرس درمان‌گاه‌ها و مراكز امداد شهر را از مدير يا روحاني كاروان بپرسيد تا در مواقع اظطرار، مراجعه شما به سهولت انجام شود.
• از آسانسورهاي هتل با توجه به ظرفيت آنها استفاده كنيد و سالمندان و افراد ناتوان را مقدم بداريد. در صورت پر بودن آسانسور منتظر برگشت مجدد آن بمانيد.
• در جلساتي كه كاروان در محل هتل برگزار مي‌كند، فعالانه شركت كنيد و سوالات خود را در هر زمينه‌اي كه باشد، از مدير يا روحاني كاروان بپرسيد.
• كليد اتاقتان را هرگز به خدمتكارهاي هتل نسپاريد.
• يك برنامه منظم استراحت در هتل براي خودتان ترتيب دهيد كه با مشكلات كم‌خوابي و بي‌خوابي، بعدها رو به رو نشويدو توجه داشته باشيد كه در هنگام شركت در مراسم و حضور در اماكن مقدس، با انرژي و با نشاط باشيد تا حال دعا را از خودتان و ديگران نگيريد.
• غذاهاي مانده را به هتل نياوريد.
• با پزشك كاروان مستقر در هتل آشنا شويد و داروهاي مورد نياز را از او بخواهيد.
• برنامه‌ي صبحانه، ناهار، و شام هتل را دقيقاً جويا شويد و فقط در ساعت‌هاي اعلام شده به رستوران هتل مراجعه كنيد.
• در صورتي كه براي روزه‌‌ي مستحبي در مدينه به وعده‌ي سحري نياز داريد، شب قبل با مسوول رستوران هتل درميان بگذاريد.
• از ميوه‌هايي كه سر سفره در اختيارتان قرار مي‌دهند حتماً استفاده كنيد. بدن شما در طول اين سفر به ويتامين‌ها و مواد غذايي متنوعي نياز دارد كه برايتان تدارك مي‌بينند.
• با كاركنان رستوران همكاري لازم را داشته باشيد و سر جاي نشستن در رستوران، بحث نكنيد.
• مطالعات خود را در طول سفر داشته باشيد و احكام مربوط به اعمال عمره را براي خوددتان يادآوري كنيد.
• به محض ورود به اتاق با بدن عرق كرده، فوراً كولر را روشن نكنيد و آب يخ ننوشيد. تجربه نشان داده كه بيشتر سرماخوردگي‌هاي زائران به خاطر همين مسأله است.
• بطري‌هاي آب آشاميدني را از رستوران هتل كه برايتان تدارك ديده‌اند بخواهيد.
• در راهروهاي هتل سر و صدا نكنيد. شايد ديگر زائران در حال استراحت و تجديد قوا باشند. لوازم گرانقيمت خود را جلوي چشم، در اتاق رها نكنيد و حتماً درر جاي مطمئني آنها را قرار دهيد.
• در و پنجره‌هاي اتاق را هنگام خروج، قفل كنيد و كليد در اتاق را به مسوول هتل ( در قبال ارائه‌ي كارت شناسايي) بسپاريد.
عربي در سفر
وسايل نقليه : سيارات = با صات
پاركينگ: موقف السيارات
ايستگاه: موقف
راننده: سائق
پمپ بنزين: محطة بنزين
چراغ راهنما: اشارة المرور
انعام كارگر: اكرامية العامل
نگهبان هتل: حارس الفندق
سفر هوايي
گذرنامه (پاسپورت) جواز السفر
مرزهاي بين‌المللي: الحدود الدوليه
فرودگاه: مطار
فرودگاه بين‌المللي: مطار دولي
بليط: تذكره
ويزا: تاشيره دخول
مسافرت، جهانگردي: سياحه
اثاثيه يا بار مسافر: امتعة المسافر
ايام هفته و روزها
روز: يوم
شب: ليل
بامداد: سباح
پس‌فردا: بعد غد
فردا شب: ليله غد
ديشب: ليله امس البارحه
ديروز:أمس
امروز:اليوم
امسال: هذا العام
سال گذشته: العام الماضي
شنبه: السبت
يكشنبه: الاحد
دوشنبه: الاثنين
سه‌شنبه: الثلاثاء
چهارشنبه: الاربعاء
پنج‌شنبه: الخميس
جمعه: جمعه
هفته: السبوع
گفت‌و گوهاي اجتماعي
ظهر بخير: نهارك سعيد
ببخشيد: عفواً – عذرا
عصر بخير: طاب مساءكم
اشكالي ندارد: لا مانع
شب بخير: طابت ليلتكم
بالا بردن نرخ‌ها: رفع السعار
سفر بخير: سفرك سعيده
خسارت، زيان: خساره
خوبم: بخير
چه فرمايشي داريد؟ ماذا تامرون
از ديدن شما خوشحالم: انا مسرور لرويتكم
ارزاني: رخص
درود بر شما: مرحبا بكم
پول: نقود
خداحافظ:في اَمانِ الله
صبح بخير: صَباحَ الخير
به اميد ديدار: اِلي اِللّقاء
گراني سر سام آور: غَلاءَهُ فاحِش
به سلامت: مَعَ السّلامه
خيلي متشكرم: شُكراً جزيلاً
اسم شما چيست؟ مَا اسْمُك
خوش آمديد: أهلاً و سّهلاً
من خيلي خسته هستم: اَنّا مُتْعِب جدّاً
بفرماييد: تَفَضِّلُوا
حال شما چطور است؟ كَيف حالُكم
نام اماكن
آرايشگاه: صالون حَلاّقه
خيابان: شَارِع
حمام: حَمام
پياده رو : رَصيف.
كتابخانه: مكتبه
كوچه: زَقاق
سالن استراحت: صالة الاستراحه
ميدان: سَاحَه
بيمارستان: مُسْتَشْفي
پل: جِسْر
توالت، مستراح: مِرْحَاض
مهمانخانه: دارُاِستراحه
آشپزخانه: مَطْبخ
رستوران: مَطْعَم
دستشويي، روشويي: مَغْسله
اتاق: غُرْفه
پنجره: نافذه، شُباك
هتل و مسافر خانه: فُنْدُق
پشت بام: سَطح
دفتر…: مَكْتب…
خانه منزل: بَيْت، دار
دستشويي، توالت: دَوْرة مِيَاه
برق: كَهرُباء
بازار: سوُق
در خانه، در منزل: بابُ الْبيت
بازار زرگرها: سُوق الصَّاغة
سلماني: حَلاّق
بازار پارچه فروش‌ها: سوقُ القُماش، سوقُ البزازين
در خانه، در منزل: بابُ البيت
خوراكي‌ها و ميوه‌ها
نان: خُبز
چاي: شايْ
شير: حَليب(لبن)
ميوه: فاكهه
پنير: جُبُن
سيب: تُفّاح
كره: زَبّد
گلابي: عَرْموط
سرشير: قَشْطه
ماست: لَبن
انگور: عَنِب
آب:ماء
هندوانه: بِطّيخ
تخم مرغ: بيض
خربزه: بِطيخَ اَصْفَر
مرغ: دَجّاج
نمك: مِلْح
پياز: بَصّل
گرسنگي: جُوع
سير: ثَوم
خوراك: طَعام
سيب زميني: بِطاطَه
ترش: حامِض
سبزي فروش: بائع الخضر
تلخ: مُرّ
كاهو: خَسْ
قيمت: ثَمَن
هويج: جُزر
مواد بسته بندي شده: المُعَلبات
خرما: تَمر
برخي از لولزم منزل
تسبيح: مِسْبَحه
شير آب: حَنْفيه
فنجان، ليوان:كُوب
دستمال: مِنْديل
قاشق: مِلْعَقه
ماهي تابه: مِفْلاه
آينه: مِرآه
پنكه،باد بزن: مِزوَحَه
جارو: مِكْنسه
قوري: اِبرْق الشّاي
فندك: قِداحه
راديو: مِذْياع(راديو)
تيغ: مُوسي
ضبط صوت: مُسَجلب صوت
شانه: مُشّط
پتو: بِطانيه= مَلْحَفه
نوار: شّريط
ليوان: قَدَح
مبل: أريكه
چتر: شَمْسيه- مطله
سوزن: اِبْره
ساعت ديواري: ساعه جِدارِيَه
چاقو: سِكّين
گوشي تلفن: سَماعه الهاتِف
چنگال: شّوْكه
خمير دندان: مَعْجُون الأسنان
اتو: مِكْواه
دوربين: كاميرا- مِنْظار- ناظور
نخ: خِيط
اعضاي بدن
دهان: فَم
لب: شَفَه
دندان: سِنّ
زبان: لِسان
بيني: اَنَف
چشم: عَين
ابرو: حاجِب
گوش: اُذُن
بدن: جِسْم
پوست: جِلد
استخوان: عَظْم
روده‌ها: اَمْعاء
شكم: بَطْن
جگر: كَبِد
سر: رَأس
مو: شَعْر
كاسه سر: جُمْجُمه
صورت: وُجْه
سينه: صَدْر
پهلو: جَنْب
دنده: ضِلْع
شانه: كَتِف
بازو: عَضُد
آرنج: مِرْفَق
انگشت: اِصْبَع
ناخن: ظُفَر
زانو: رَكْبه
ران: فَخَذ
پا: قَدم
برخي امراض و ناراحتي‌ها
درم: اَلَم
آفتاب زدگي: ضَرْبة شَمس
سر كيجه: دَوّار
دل درد: اَلمُ المِعده
زخم: جَرْح
بيمارستان: مُسْتَشفي
در مانگاه: مُسْتَوصف
چشم درد: وَجَعُ العين
داروخانه: صَيْدليه
سرماخوردگي: اِصَابه بَرْد
سرفه: سُعال
تب: حَراره- حمي
بيهوشي: تَخْدير
سردرد: صُداع
بيهوش شد: اَعْمي عَليه
دیدگاهتان را بنویسید